De Citadel van Diest is een van de overblijfselen van de geschiedenis als vestingstad. Oorspronkelijk opgericht als onderdeel van de 19e eeuwse verdedigingsgordel rond Diest, was de Citadel in een recenter verleden de thuisbasis van de Para’s. Nadat in 2011 een einde kwam aan de militaire functie van de Diesterse Citadel is het nu een van de bezienswaardigheden in de stad.
De Citadel vandaag: Een fort in volle transformatie
Wie de Citadel van Diest vandaag bezoekt, stapt binnen in een verhaal dat volop in beweging is. De tijd dat de kazerne er verlaten bij lag na het vertrek van de paracommando’s is definitief voorbij. De stad Diest is begonnen met een ambitieus stadsvernieuwingsproject om van deze historische militaire site een duurzaam, levendig en groen stadsdeel te maken.
Er wordt hier niet gekozen voor een strak, kil masterplan, maar voor een organisch proces waarin erfgoed, cultuur, circulaire economie en zorg hand in hand gaan.
Grote restauratiewerken (Fase 1: 2026 – 2028)
Achter de schermen én op het terrein wordt keihard gewerkt. In het voorjaar van 2026 werd een belangrijke mijlpaal bereikt: het grootschalige gevelherstel van de historische bakstenen courtines werd succesvol afgerond. Dit is het startschot voor de grotere herbestemming. Tussen nu en 2028 ondergaat een groot deel van de gebouwen rond het paradeplein een metamorfose:
- Toeristisch onthaalpunt & Belevingscafé: Er komt een gloednieuwe ontvangstruimte voor bezoekers, inclusief een gezellig belevingscafé met een terras dat uitkijkt over het paradeplein.
- Nieuw museum: Het rijke verleden van de site en het Eerste Bataljon Parachutisten krijgt een modern, vernieuwd museum.
- Hagelandse Academie voor Beeldende Kunst: De kunstacademie verhuist naar een speciaal ingerichte vleugel met prachtige kelderateliers en een halfrond buitenatelier (de ‘kunstkuil’) op het paradeplein.
- Een openbaar park op 10 meter hoogte: Misschien wel het meest spectaculaire project is het toegankelijk maken van het gigantische groendak op de courtines. Via een nieuwe, monumentale trap wandel je straks op de wallen door een biodivers stadspark met een uniek uitzicht over Diest.
Bruisende ‘Kwartiermakers’ en circulaire economie
Je hoeft echter niet te wachten tot de werken klaar zijn om de sfeer te proeven. Dankzij het initiatief Kwartiermakerij (een unieke samenwerking tussen actieve burgers, lokale ondernemers en het Stadsmakersfonds) is de Citadel nu al een kloppend hart voor de stad.
In de niet-gerestaureerde delen van de courtines hebben jonge, circulaire ondernemers, makers en verenigingen een tijdelijke thuis gevonden. Zo vind je er onder andere een duurzame groentewinkel met lokale producten en sociale projecten waar mensen opnieuw hun weg vinden naar de arbeidsmarkt.
Cultuur, film en evenementen
Naast de wekelijkse brocantemarkt op maandag blijft de Citadel dé evenementenlocatie van Diest. Of je nu komt voor kwaliteitsfilms bij Cinema Paradiso (elke woensdag- en vrijdagavond), de sfeer van de alternatieve zomerbars (zoals BarZon of Bar Piket), het bekende bierfestival Hopville, of gewoon voor een rustige wandeling door het omliggende Citadelbos; het fort leeft meer dan ooit tevoren.
Parkeerterrein de Citadel
De Citadel is een van de gratis randparkings in Diest op slechts 5 minuten van het centrum. De entree via de oprijlaan is bereikbaar via beide richtingen langs de Leuvensestraat.
- 175 plaatsen 24/24 uur beschikbaar
- 120 extra plaatsen (binnen groene poort) van maandag tot zaterdag tussen 8 en 20 uur beschikbaar
>> Klik hier voor meer info over Parkeren in Diest
Pegasusmuseum
Gedurende meer dan 50 jaar was de citadel de thuisbasis van het Eerste Bataljon Paracommando’s. Bij de stichting van het bataljon werd “Pegasus, het gevleugelde paard” aangenomen als hun symbool. De laatste Para’s verlieten de citadel in 2011, maar hun geschiedenis wordt levend gehouden in het Pegasusmuseum dat zich in de citadel bevindt. Dmv een tentoonstelling worden hun leven en missies in beeld gebracht.
Wandelen
Vandaag de dag vormt het omliggende citadelbos een aangenaam wandelpark, vlakbij de stad. Onderweg passeer je langs de oude grachten, met enkele prachtige uitzichten op het militair verleden van de citadel. Het gebied, in beheer van Natuur & Bos, herbergt een verscheidenheid aan plant- en dierenleven, waaronder oude beuken, mos, paddenstoelen, vogels, vleermuizen en zoogdieren. Naast de 150 jaar oude beuken bestaat het loofbos verder uit eiken, elmen en wilgen.
Nieuw leven op het paradeplein: De wekelijkse brocantemarkt
Sinds 1 juni 2026 heeft de Citadel van Diest er een grote publiekstrekker bij. De bekende en populaire rommelmarkt van het Gouden Kruispunt in Tielt-Winge heeft na ruim twintig jaar een definitieve nieuwe thuis gevonden op de Diestse vesting. Waar vroeger de militairen marcheerden, vind je nu elke maandag een gezellige markt vol antiek, vintage, brocante en unieke tweedehandsvondsten.
Het historische paradeplein van de Citadel vormt het sfeervolle decor voor de tientallen standhouders. Voor de stad Diest en de Citadel is de komst van deze markt een geweldige impuls, die wekelijks heel wat extra leven en koopjesjagers naar de historische site lokt.
Praktische informatie (Seizoen 2026)
- Wanneer: Elke maandag van 11:00 tot 15:00 uur (van 1 juni t.m. 26 oktober 2026).
- Uitzonderingen: Let op, de markt gaat níét door op maandag 22 juni, 29 juni en 7 september 2026 in verband met andere evenementen op de site (zoals het Hopville-festival).
- Extra gezelligheid: Zin in een pauze tijdens het snuisteren? Tijdens de marktdagen is ook de unieke pop-up bar BarZon geopend op de Citadel voor een hapje en een drankje.
De wekelijkse brocantemarkt is een prachtige aanvulling op het reeds bestaande tweedehandsaanbod in Diest, zoals de bekende boekenmarkt in het Begijnhof en de grote rommelmarkten in de Karteria.
Geschiedenis van de Citadel
De Citadel van Diest is gelegen op de Allerheiligenberg en maakte deel uit van de 19e eeuwse verdedigingsgordel rond de stad. Die verdedigingsgordel kwam er na de afscheiding van België van Nederland in 1830. Door de strategische ligging van Diest werd de stad uitgebouwd tot een heuse vestingstad, om te voorkomen dat de Hollanders bij een eventuele aanval zouden kunnen doorstoten naar Brussel.
De kernvesting werd tussen 1837 en 1844 aangelegd. De bouwwerkzaamheden van de Citadel gingen in 1846 van start en werden voltooid in 1856. Tegen de tijd dat de werkzaamheden voltooid waren, was het oorspronkelijke doel ervan reeds achterhaald. Nederland vormde na de ondertekening van een verdrag in 1839 immers geen dreiging meer.
Militair vernuft
Een citadel is een vaak stervormige versterking die een vestingstad domineert en zelfstandig verdedigbaar is.
Er werd gebouwd in een traditionele gebastioneerde 5-hoek met 2 symmetrische stadsfronten. Het geheel was omgeven met droge grachten. Oorspronkelijk was de citadel enkel toegankelijk vanaf de Zichemsespoort. Later is de toegang verlegd naar de Leuvensepoort. Voor de toegangspoort lag een ophaalbrug. Tussen de citadel en het Fort Leopold bestond een visueel contact, nodig om de operaties te coördineren.
Naast een louter militair strategische en verdedigende functie was de citadel eveneens berekend op de huisvesting van een 600 à 800 manschappen tellend garnizoen dat, bij eventueel beleg, moest in staat zijn volledig autonoom in zijn behoeften te voorzien.
Tijdlijn
Bouw van de Citadel
De bouw van de citadel gaat van start in 1846 en wordt 10 jaar na aanvang voltooid in 1856.
Tuchtcompagnie
Begin de 20e eeuw was het nut van de verdedigingsgordel rond Diest al lang achterhaald en begon men aan de afbraak ervan. De Citadel kreeg in 1906 een nieuwe bestemming en werd ingericht om onderdak te bieden aan een tuchtcompagnie
Depot 3e Legerkorps
Na de eerste wereldoorlog, tussen 1920 en 1930 bood de citadel onderdak aan het depot van het 3e legerkorps.
Gevangenis
Tijdens de tweede wereldoorlog, tussen 1940 en 1945 werd de citadel eerst bezet door de Duitser en vervolgens door de geallieerden om ze te gebruiken als gevangenis.
Noodwoningen op de Citadel
Na de oorlog, in 1946, stelde het toenmalige ministerie van defensie de citadel ter beschikking om er 63 noodwoningen te bouwen, in afwachting van de wederopbouw van het land.
Voorbereidingen komst Para’s
In 1949 startte men met de voorbereidingen om het eerste bataljon der para’s er te huisvesten
Thuisbasis Eerste Bataljon Para’s
In 1953 neemt het Eerste Bataljon Para’s hun intrek in de Citadel
Beschermd Monument
In 1996 verkreeg de citadel officieel de status “Beschermd Monument” als onderdeel van de 19e eeuwse verdedigingsgordel rond Diest.
Vertrek Eerste Bataljon Para’s, Stad wordt eigenaar
In 2011 vertrekken de Para’s weer uit Diest en komt de Citadel leeg te staan. Stad Diest koopt de terreinen en wordt zo eigenaar van De Citadel.
Kaarten uit 1859
