Tijdens de middeleeuwen regeerden koningen en keizers volgens een feodaal systeem. Grond werd toegedeeld door leenmannen aan verschillende leenheren in ruil voor verplichte trouw, militaire bijstand en belastinginkomsten. Zo werd Diest een “Heerlijkheid” die bestuurd werd door een “Heer” van adel. Deze stond ten dienste van een hogere leenheer die op zijn beurt ten dienste stond van de regerende vorst of keizer. 

De oudste vermelding over een “Heer van Diest” stamt uit 1087. In een kroniek van Sint-Truiden wordt een zekere Otto vermeld die de titel “Heer van Diest” draagt. Hij zou op een hoogteburcht op de warandeheuvel  wonen.

Overzicht van de Heren van Diest:

Naam:VanTot
Otto van Diest10991130
Arnold I van Diest11301143
Arnold II van Diest11431202
Arnold III van Diest12021230
Arnold IV van Diest12301258
Arnold V van Diest12581296
Geeraerd van Diest12961333
Jan van Diest13331340
Thomas I van Diest13401349
Hendrik van Diest13491385
Thomas II van Diest13851432
Johanna I van Diest14321455
Johanna II van Loon14551472
Isabella van Nassau14721479
Willem van Gulik14791499

De eerste mannelijke lijn afstammelingen van de Heren van Diest loopt door tot 1432. Vanaf Joanna I van Diest loopt de vrouwelijke lijn afstammelingen door tot na het overlijden van Isabella van Nassau in 1479. Haar echtgenoot, Willem van Gulik, verkoopt uiteindelijk de Heerlijkheid aan Engelbert van Nassau. Voor dit vervolg, zie de pagina: Oranje-Nassau.

Het wapen van de Heren van Diest:

Het “Wapenboek van Beyeren” bevat een ruime verzameling van middeleeuwse wapenschilden. Dit historische werk werd voltooid in 1405 maar werd gebaseerd op oudere heraldische bronnen uit de 13e eeuw. In dit boek vinden we ook het wapenschild van de Heer van Diest terug die in 1238 deelnam aan een groot riddertoernooi in Compiègne, georganiseerd door de Franse koning Lodewijk IX.

Het wapenschild van de Heer van Diest bestaat uit een goudgele achtergrond met 2 zwarte horizontale dwarsstrepen. De gele en zwarte kleur zien we ook terug in het wapenschild van de Hertog van Brabant aan wie de Heer van Diest trouw is, na het verkrijgen van stadsrechten in 1229.

Een ander middeleeuws boek waarin we het wapenschild van de “Heer van Diest” terugvinden is “De Brabantse Yeesten“.

Zo zien we hieronder 2 tekeningen van een groot riddertoernooi. De tribune op de eerste tekening is rijkelijk geïllustreerd met verschillende wapenschilden. Aan de linkerzijkant zien we een voorstelling van de strijdende partijen. Boven staat het wapenschild van King Edward I van Engeland. Daaronder staat het wapenschild van Hertog Jan van Brabant. Op de tweede tekening zien we centraal de “Heer van Diest” gehuld in goudgeel met de 2 zwarte dwarsstrepen.

Het is niet duidelijk waar of wanneer dit riddertoernooi precies plaatsvond, maar we kunnen het dateren tussen 1267 tot 1294

De Slag bij Woeringen:

Op 5 juni 1288 vind de “Slag bij Woeringen” plaats. In een oude rijmkroniek valt te lezen hoe Arnold V, Heer van Diest, en zijn zoon Geraert geprezen worden voor hun heldhaftigheid tijdens deze veldslag.

Ook de Brabantse Yeesten bevat een prachtige illustratie over deze veldslag. Centraal zien we de “Heer van Diest” strijden in gele uitrusting met 2 zwarte dwarsbalken.

Uit de geschiedenis van de Diestse Sint-Jorisgilde weten we dat de Arnold en zijn zoon Geraert van Diest werden bijgestaan door de schuttersgilde Sint-Joris.