Wil je even ontsnappen aan de drukte, maar heb je geen zin om uren in de auto te zitten? Dan hoef je in Diest eigenlijk nergens anders te zijn. Vlak achter de historische stadswallen ligt een verrassend stuk wilde natuur: het Webbekoms Broek. Dit uitgestrekte natuurgebied van honderden hectaren is letterlijk de groene achtertuin van de stad — en lang niet genoeg mensen weten dat.
Het Webbekoms Broek is geen braaf parkje met keurig gemaaid gras. Het is een levend landschap van bloemrijke graslanden, wuivende rietvelden, open water en grazende kuddes, waar de natuur — en het water — echt de baas zijn. Of je nu een korte gezinswandeling plant, zeldzame vogels wil spotten of een stevige tocht door de Demervallei overweegt: in deze gids vind je alles wat je nodig hebt.
Praktische info: zo begin je eraan
Het grote voordeel van het Webbekoms Broek? Je stapt vanuit de stadsrand zo het groen in.
Het beste startpunt is het Bezoekerscentrum Webbekoms Broek op de Omer Vanaudenhovelaan 48 in Diest. Daar vind je ruime parking, duidelijke infoborden en actuele info over het gebied. Het startpunt ligt aan wandelknooppunt 9.
Kom je met kinderen, of wil je rustig beginnen? Sla dan de demonstratietuin bij het bezoekerscentrum zeker niet over. Er is een avontuurlijk wilgendoolhof, takkenwallen en een rustig grazende kudde Soay-schapen. Hondenbaasjes zijn ook welkom: vlak achter het bezoekerscentrum vind je een hondenzone waar viervoeters vrij kunnen rondrennen.
Toegang & kledij: Het gebied is het hele jaar door gratis toegankelijk via de aangeduide paden. Eén gouden tip: trek altijd stevige, waterdichte wandelschoenen of laarzen aan — zeker in het naseizoen of na regen. “Broek” betekent niet voor niets moerasland.
De wandelroutes: welk pad kies jij?
Vanaf het bezoekerscentrum vertrekken drie officiële wandelroutes, allemaal onderdeel van het Wandelnetwerk de Merode. De paden zijn perfect bewegwijzerd met gekleurde symbolen en eenvoudig te volgen via de knooppunten.
🟢 De Korte Lus — 3,3 km (groene rechthoek) Perfect voor een snelle frisse neus of een uitstapje met de kids. Deze route voert je langs de rand van het natuurgebied en de Demer. Onderweg passeer je een ‘Demertrefplaats’, waar je vanaf historische zitkanonnen over de hele vallei uitkijkt. Knooppunten: 9 – 97 – 98 – 91 – 9
🟠 De Medium Lus — 4,7 km (oranje cirkel) Een gevarieerde wandeling die je dieper het overstromingsgebied in brengt. Je wandelt tussen een lappendeken van bloemrijke hooilanden en wilgenbosjes — ideaal voor wie rust zoekt zonder de hele dag onderweg te zijn. Knooppunten: 9 – 91 – 93 – 95 – 272 – 9
🔴 De Lange Lus — 9,1 km (rode driehoek) Dé route voor de geoefende wandelaar. Je doorkruist het volledige hart van het Webbekoms Broek, door de meest drassige en ongerepte moerasruigten. Een stuk van de route loopt over de verhoogde bedding van de voormalige spoorlijn Diest–Tienen (lijn 17), met wijdse panorama’s als beloning. Knooppunten: 9 – 91 – 92 – 901 – 93 – 95 – 272 – 9
Combinatietip: Het wandelnetwerk sluit naadloos aan op de historische stadswallen van Diest en het Provinciaal Recreatiedomein De Halve Maan. Combineer je wandeling gerust met een terrasje op de Grote Markt of een bezoek aan het domein.
Wat ga je spotten? De natuur van het Broek
De grote troef van het Webbekoms Broek is de enorme biodiversiteit. Als onderdeel van het Europese Natura 2000-netwerk krijgt kwetsbare natuur hier alle ruimte.
De levende grasmaaiers
Tijdens je wandeling loop je grote kans om oog in oog te staan met de harige beheerders van het gebied: groepen Konikspaarden en Galloway- of Aberdeen Angus-runderen. Zij houden het landschap open en zorgen er zo voor dat planten en dieren een gevarieerde leefomgeving behouden.
Een tapijt van geel en roze
Kom je in het voorjaar (mei–juni), dan tref je de dottergraslanden op hun mooist. De laaggelegen hooilanden kleuren dan goudgeel van de dotterbloemen, afgewisseld met roze pinksterbloemen en koekoeksbloemen. Dit type schrale, natte graslanden behoort tot de meest biodiverse van heel Vlaanderen.
De ooievaar is terug
Je kunt er tegenwoordig écht niet meer naast kijken: de ooievaars hebben het Webbekoms Broek definitief ontdekt. Waar de vogel vroeger een zeldzame passant was, is het Broek nu een vaste broedplaats. Dankzij speciaal geplaatste nestpalen strijken er elk voorjaar koppels neer. De natte hooilanden en grachten bieden het perfecte jachtterrein voor kikkers, muizen en insecten. Met een beetje geluk zie je ze statig door de weilanden stappen — of hoor je het indrukwekkende gekletter van hun snavels hoog boven op het nest.
Luister naar de rietvelden
Voor vogelaars is het Broek een ware bedevaartplaats. Sta je even stil bij de rietvelden, dan hoor je al snel de felle zang van de kleine karekiet of de zeldzame blauwborst. Een ijsvogel die als een blauwe flits over de gracht schiet, is een onvergetelijk gezicht — en wie omhoog kijkt, kan misschien een wespendief spotten. In de waterlopen zelf leeft bovendien de grote modderkruiper, een mysterieuze en Europees beschermde vis die dol is op de modderige waterbodem van het Broek.
Achter de schermen: hoe het Broek beheerd wordt
Het landschap dat je ziet, is volop in verandering. Misschien valt het je op dat er hier en daar populieren gekapt worden. Dat is geen toeval: het maakt deel uit van het grootschalige LIFE-project Demerdelta.
In de vorige eeuw werden hier massaal populieren aangeplant voor de luciferindustrie. Die horen hier van nature niet thuis en zuigen de bodem leeg. Door ze stapsgewijs te verwijderen en oude grachten te verondiepen of te dempen, blijft het waardevolle ijzerrijke grondwater (kwelwater) langer in het gebied. Op die manier transformeren saai ogende plantages opnieuw in de historische, open moerassen en rietlanden van vroeger.
De watermachine
Het Webbekoms Broek heeft ook een heel praktische functie: het is een Gecontroleerd Overstromingsgebied (GOG). Bij extreme regenval kan het gebied maar liefst 3,5 miljoen m³ water opvangen van de Demer en zijrivieren zoals de Zwarte Beek, de Velpe en de Begijnebeek. Computergestuurde sluizen regelen dit automatisch, zodat de inwoners van Diest en omgeving droge voeten houden. Staat er veel water, dan worden sommige wandelpaden tijdelijk afgesloten — natuur heeft dan voorrang.
Een rijke geschiedenis: het Broek als schild van de stad
Dat het Webbekoms Broek Diest beschermt tegen water is eigenlijk geen nieuw idee. De geschiedenis van dit gebied is al eeuwenlang verweven met de verdediging van de stad.
Strategisch moeras in de middeleeuwen
Het Broek was vroeger een nagenoeg ondoordringbaar moeras. De Heren van Diest — de adellijke heersers van de stad — zagen daar meteen het militaire nut van in. Aan de oostkant van de stad hadden ze amper zware stenen muren nodig: het zompige moeras was een natuurlijke barrière die geen enkele vijandelijke cavalerie kon doorbreken. Ondertussen gebruikten de Diestenaars het gebied gewoon om turf te steken als brandstof en hooi te oogsten voor hun vee.
Het Broek als waterwapen (19e eeuw)
Na de Belgische Revolutie van 1830 werd Diest opnieuw ingericht als vestingstad, nu als verdediging tegen Nederland. Militaire ingenieurs namen het Broek op in hun plannen: bij dreiging kon het hele gebied via een ingenieus sluizensysteem razendsnel opzettelijk onder water worden gezet. De vijand botste zo op een onoverwinbare watermassa. De iconische grachten en wallen van het huidige domein De Halve Maan zijn de rechtstreekse erfenis van die 19e-eeuwse militaire architectuur.
De wake-upcall van 1998
Na de opheffing van de vestingstatus werd het gebied in de 20e eeuw versnipperd door weekendhuisjes en visvijvers. De natuurlijke dynamiek verdween, met zware gevolgen. In september 1998 volgde de ultieme wake-upcall: na aanhoudende hevige regenval trad de Demer buiten zijn oevers en liep het centrum van Diest volledig blank.
Die ramp werd het startschot voor een grootschalige herinrichting. De Vlaamse overheid kocht de gronden versneld op en creëerde het moderne, computergestuurde overstromingsgebied dat er vandaag voor zorgt dat natuur en veiligheid hand in hand gaan.
Trek je wandelschoenen aan!
Het Webbekoms Broek bewijst dat topnatuur, waterveiligheid en een rijke geschiedenis perfect samengaan — op een steenworp van een historische stadskern. En het mooiste? Het gebied laat in elk seizoen een ander gezicht zien.
Handige links
- 📍 Bezoekerscentrum & praktische info — Provincie Vlaams-Brabant
- 🗺️ Wandelroutes & routekaarten — Landschapspark de Merode
- 🌿 Natuurbeheer & LIFE Demerdelta — Agentschap voor Natuur en Bos
- 🏰 Toerisme & bezoekersinfo — Visit Diest
- 📚 Historische achtergrond — Agentschap Onroerend Erfgoed
- 🦅 Lokale natuurobservaties & ooievaars — Natuurpunt Diest